اختیارات و مسوولیتهای مجلس شورای اسلامی:
)الف) وضع قانون: قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران- بجز موارد کمی که مجمع تشخیص مصلحت قانون وضع می کند- حق انحصاری مجلس شورای اسلامی است. (( مجلس در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می تواند قانون وضع کند)). قوانین پیشنهادی برای تصویب بصورت لایحه یا طرح ارائه می شود.
لوایح قانونی پس از تصویب هیات وزیران به مجلس تقدیم می شود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورای اسلامی طرح است. بحث و بر رسی در خصوص طرحها و لوایح بر اساس اهمیت آنها به چند صورت انجام می گیرد:
رسیدگی عادی : که طبق روال معمول پس از اعلام وصول در نوبت قرار می گیرد.
رسیدگی فوری: این گونه طرحها یا لوایح بر اساس ضرورت به یک فوریتی - دو فوریتی و سه فوریتی تقسیم می شوند.
لوایح فوری: یک شو ری و لوایح عادی- دو شوری هستند. البته بعضی لوایح دارای ویژگی خاصی بوده و شیوه رسیدگی به آنها در قانون مشخص شده است مثل لایحه بودجه سالانه.
)ب) نظارت و ارزیابی: ارزیابی و نظارت بر کارهای قوه مجریه یکی از وظایف عمده مجلس و بیانگر رابطه این قوه با قوه مجریه است و از جهات سیاسی و اجتماعی مهمتر از وظیفه قانونگذاری است.
)ج) تحقیق و تفحص در امور کشور: مجلس حق دارد در تمام امور کشور تحقیق و تفحص کند. و از مسوولان اجرایی در باره موضوعات تحت قلمرو مسوولیت آنان توضیح بخواهد و با بازرسی و مشاهده اسناد و ادله مربوط اطلاعات لازم را گرد آوری کند. نتیجه این تحقیق و تفحص می تواند منجر به سوال و استیضاح قوه مجریه شود یا افرادی در این رابطه به محاکم و مراجع قضایی معرفی گردند و یا مسائلی از طریق مطبوعات به اطلاع مردم برسد.
)د) رسیدگی به شکایات: هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد می تواند شکایت خود را کتبا به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایت رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند. ( مجلس در اجرای این اصل کمیسیونی به همین نام تشکیل داد.)
)ه) شرح و تفسیر قوانین عادی: گر چه از شرایط قانون صراحت و نداشتن ابهام و اجمال است ولی قانونگذار هر اندازه که نکته سنج و دقیق بوده و احاطه به موضوع داشته باشد باز هم ممکن است زوایایی از دید او دور بماند و یا با تغییر مقتضیات و شرایط زمان- قانون مبهم جلوه کند و نیاز به تفسیر داشته باشد. برای تفسیر قانون - هر مقامی صلاحیت ندارد. بر اساس اصل قانون۷۳ اساسی شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است.
(و) نظارت بر صدا و سیما: صدا و سیما نقش بسیار مهمی در کشور دارد و باید آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور در آن تامین گردد. جهت نظارت بر این تشکیلات طبق اصل ۱۷۵قانون اساسی شورایی مرکب از نمایندگان رئیس جمهور- رئیس قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی ( هر کدام دو نفر ) تشکیل خواهد شد. بر اساس اصل یاد شده خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می کند. منظور از قانون مصوبه نمایندگان مجلس است. بنابر این مجلس نقش مهمی در تعیین خط مشی - اداره سازمان و کیفیت نظارت بر آن دارد.
موضوع : انتخابات ، حقوق و وظايف
منبع : موج حضور
